2007

De vroege jaren 2000 stonden nog in het teken van de kloksnelheidsrace. Intel joeg op GHz-cijfers met Pentium 4, terwijl AMD met Athlon en later Athlon 64 een geloofwaardig tegenverhaal bracht. Naarmate het decennium vorderde, werd duidelijk dat brute frequentie niet alles was. Hitte, efficiëntie en multicore-ontwerp begonnen de markt te hertekenen.

• Pentium 4 belichaamde de logica van 'meer MHz is meer beter', tot de thermische realiteit zich begon te bemoeien.
• AMD Athlon en Athlon 64 maakten van AMD een serieuze eerste keuze, niet alleen een prijsalternatief.
• 64-bit x86 werd een reële consumentenkwestie in plaats van louter servergesprek.
• Dual-core chips veranderden hoe software en prestaties gedacht konden worden, zelfs al maakten niet alle toepassingen daar meteen perfect gebruik van.

In dit decennium schoten opslag en werkgeheugen omhoog. 256 MB werd gangbaar, 512 MB en 1 GB voelden plots haalbaar, en harde schijven groeiden van tientallen naar honderden gigabytes. Usb-sticks namen kleine datatransfers over, dvd's maakten software en video groter, en thuisback-ups werden steeds ambitieuzer en nog steeds niet altijd betrouwbaar.

• Ddr en later ddr2 duwden de mainstream vooruit in geheugenbandbreedte en capaciteit.
• Foto's, mp3's, installaties en downloads deden harde schijven sneller vollopen dan de advertenties voorspelden.
• Dvd-branders werden huishoudelijke infrastructuur voor films, data en zelfgemaakte archieven.
• De eerste ssd's doken op, maar waren nog te duur om vanzelfsprekend te worden.

De jaren 2000 maakten grafische hardware mainstream zichtbaar. GeForce en Radeon werden merken met een soort volksbekendheid onder pc-gamers. DirectX-generaties, shader-modellen en driver-updates klonken plots als echte gespreksonderwerpen. Ondertussen verdreven lcd-schermen de crt langzaam maar zeker van het bureau.

• Dedicated gpu's werden een statussymbool in de gamingwereld.
• Grafische kwaliteit evolueerde snel genoeg om per generatie echt zichtbaar te zijn.
• Lcd-schermen maakten setups slanker en stiller, al lieten veel mensen hun oude crt pas los na een loyale afscheidsperiode.
• Integrated graphics bleven bruikbaar voor kantoorwerk, maar zelden voor trots.

Windows XP werd de culturele standaard van het decennium. Het was vertrouwd, stabiel genoeg voor veel scenario's en bleef veel langer relevant dan oorspronkelijk de bedoeling was. Vista kreeg het zwaar, Windows 7 bracht rust. Tegelijk groeide Mac OS X uit tot een moderne heruitvinding van de Mac, en Linux verstevigde zijn positie in serveromgevingen en infrastructuur.

• Windows XP was op scholen, kantoren en thuis bijna alomtegenwoordig.
• Vista werd een les in hoe snel publieke perceptie een os kan definieren.
• Windows 7 herstelde vertrouwen door bruikbaarheid boven experimentele frictie te plaatsen.
• Mac OS X bracht Apple een modernere basis en een sterker softwareverhaal.

Breedband veranderde het ritme van online leven. Je moest niet meer expliciet gaan verbinden; je was gewoon online. De thuisrouter werd het centrale zenuwstelsel van het huishouden. Wifi maakte internet letterlijk mobiel binnen huis en kantoor. De internetverbinding werd minder een kanaal en meer een toestand.

• Adsl en kabelinternet vervingen de spanningsboog van dial-up door continuiteit.
• Wifi liet internet letterlijk loskomen van de bureauplek.
• Thuisnetwerken werden normaal, ook al begreep niet iedereen waarom de router af en toe ceremonieel moest worden herstart.
• Downloads, online gaming en videobellen werden praktischer en veel gebruikelijker.

Het web werd in de jaren 2000 sociaal, luid en gewoon. Fora floreerden, blogs bloeiden, online communities kregen vaste vormen en chat werd een permanente achtergrondlaag via MSN Messenger, later Skype en andere diensten. Zoekmachines, portals en de eerste grootschalige platforms maakten van internet voor veel mensen een dagelijkse leefruimte.

• MSN Messenger gaf online aanwezigheid een sociaal ritme en een emotioneel geluidspalet.
• Blogs en fora waren plekken waar individuele stemmen en communities sterk tot hun recht kwamen.
• BitTorrent en p2p-netwerken maakten distributie van media sneller, chaotischer en juridisch ongemakkelijker.
• YouTube, Wikipedia en sociale netwerken begonnen de structuur van het web zichtbaar te herschrijven.

Het browservenster begon te veranderen van documentkader naar applicatieoppervlak. Ajax maakte websites interactiever, Flash domineerde waar het kon, en php plus mysql werd een van de standaardrecepten voor een groot deel van het web. Java, .NET en cms-platformen groeiden stevig. Open source verloor veel van zijn niche-imago.

• Webapplicaties begonnen zich te gedragen als software en niet alleen als paginas.
• Firefox bracht nieuwe concurrentie in browserland; Chrome deed dat later met nog meer gewicht.
• Php, MySQL, JavaScript en cms-systemen zoals WordPress werden bouwstenen van enorm veel websites.
• Virtualisatie won aan belang in serieuze infrastructuur en testomgevingen.

Hoewel de consument vooral thuis-pc's zag, gebeurde er achter de schermen iets groots. Linux-servers, rackhardware, hostingbedrijven en webinfrastructuur professionaliseerden snel. Bedrijven begonnen meer services online te draaien, en datacenters werden steeds crucialer voor websites, mail, databases en bedrijfssoftware.

• Linux verstevigde zijn rol als fundering voor webhosting en serveromgevingen.
• Databases zoals MySQL, PostgreSQL, Oracle en SQL Server werden de ruggengraat van steeds meer online diensten.
• Load balancing, redundantie en gehoste services werden relevanter naarmate websites drukker en bedrijfskritischer werden.
• Aan het einde van het decennium lagen de bouwstenen klaar voor cloudplatformen die in de jaren 2010 zouden ontploffen.

Omdat systemen vaker online waren, werd security zichtbaarder en urgenter. Virussen, worms, spyware en phishing begonnen een heel andere schaal en frequentie te krijgen. Patchbeheer, firewalls en antivirus verhuisden van nice-to-have naar dagelijkse discipline. Toch bleef veel beheer nog sterk lokaal en pc-gericht.

• Spyware en adware waren in de jaren 2000 op veel thuis-pc's bijna een ecologische biotoop.
• Windows-updates en antivirus werden steeds crucialer voor normaal gebruik.
• Back-ups werden belangrijker, maar vaak nog steeds chaotisch georganiseerd.
• Routerbeveiliging, wifi-wachtwoorden en thuisnetwerkbeheer werden gewone problemen voor gewone gezinnen.

De overstap van dial-up naar breedband veranderde niet alleen de snelheid, maar het hele mentale model van internet. ADSL- en kabelverbindingen begonnen in veel regio's ergens tussen enkele honderden kbps en een paar Mbps, wat toen verbluffend snel kon voelen. Een download die vroeger een avondtaak was, werd ineens een activiteit voor tijdens het avondeten. Internet verloor daarmee zijn ceremonie en werd een toestand van permanente beschikbaarheid.

• Always-on verbinding betekende dat chat, mail en downloads een achtergrondlaag konden worden in plaats van een geplande sessie.
• Latency verbeterde genoeg om online shooters, voicechat en multiplayer veel geloofwaardiger te maken voor de doorsnee gebruiker.
• Wifi voegde vrijheid toe, maar ook nieuwe gezinsdrama's rond signaalsterkte, muren en de mysterieuze noodzaak om de router uit en weer aan te zetten.
• Breedband maakte het web groter, maar ook zwaarder: zodra snelheid steeg, groeiden websites, updates en mediabestanden graag mee.

De jaren 2000 waren het decennium waarin het bureau visueel veranderde. CRT's maakten plaats voor LCD's en daarmee veranderde niet alleen de vorm van het scherm, maar ook de hele esthetiek van de werkplek. 1024x768 was een zeer herkenbare standaard, 1280x1024 werd voor veel 17- en 19-inch lcd's het nieuwe normaal, en breedbeeld begon stilaan zijn opmars. De stap voelde modern, ook al misten sommige vroege lcd's de rijke bewegingsweergave en diepe zwarten van een goede crt.

• LCD-schermen waren platter, stiller en lichter, maar vroege modellen konden trager aanvoelen bij snelle bewegingen in games.
• Native resolutie werd plots een begrip waar je rekening mee moest houden; een lcd buiten zijn ideale resolutie gebruiken voelde vaak net wat mis.
• De werkplek werd letterlijk ruimer zodra de logge crt van het bureau verdween.
• Voor veel mensen was de overstap naar lcd minstens even symbolisch als een processorupgrade: de computer voelde plots minder als machinekamer en meer als modern gebruiksvoorwerp.

Pc-gaming professionaliseerde in de jaren 2000 zichtbaar. GeForce- en Radeon-generaties volgden elkaar snel op, shader-modellen werden gespreksonderwerp, en DirectX-versies klonken alsof ze de wetten van de natuur zelf aanstuurden. 1024x768 en 1280x1024 waren veelvoorkomende doelen, terwijl 30 fps nog perfect speelbaar werd gevonden zolang de game ambitie toonde. 60 fps werd steeds aantrekkelijker, maar bleef voor veel systemen een doel eerder dan een vanzelfsprekend uitgangspunt.

• Instellingen als anisotropic filtering, antialiasing en texture quality werden deel van het dagelijks vocabulaire van enthousiaste pc-spelers.
• Een nieuwe gpu kopen was vaak minder luxe dan strategie: je kocht letterlijk toegang tot de volgende grafische generatie.
• Online gaming kreeg een veel grotere rol doordat breedband eindelijk de technische randvoorwaarden minder vijandig maakte.
• De hardwarecyclus voelde sneller dan in de jaren 90, waardoor je configuratie soms al oud leek terwijl je nog niet klaar was met afbetalen in emotionele termen.

Het web van de jaren 2000 schoof van persoonlijke homepage naar dynamische publicatiemachine. PHP en MySQL werden het werkpaard van ontelbare sites, fora, nieuwsplatformen en CMS-installaties. Ajax maakte pagina's responsiever zonder volledige refresh, wat bijna magisch aanvoelde als je uit de jaren 90 kwam. Flash nam tegelijk een groot stuk van de visuele spektakelfunctie op zich: animaties, games, videospelers en soms complete sites werden erin gegoten, meestal met wisselend respect voor cpu-temperatuur en menselijke geduldreserves.

• WordPress, Joomla en Drupal maakten het mogelijk om sneller grotere sites te beheren zonder alles met de hand te timmeren.
• Fora en blogs gaven het web een stemmiger, persoonlijker en langduriger karakter dan veel latere sociale feeds.
• Flash was spectaculair genoeg om onvervangbaar te lijken, en instabiel genoeg om later een collectieve zucht van opluchting op te roepen toen het verdween.
• De browser werd in dit decennium duidelijk meer dan een documentviewer: hij begon op een runtime-omgeving te lijken.

Onder de glanzende GHz-marketing van de jaren 2000 zat een platformverhaal dat minstens even belangrijk was. Socket A, Socket 478, LGA775 en allerlei chipsets bepaalden welke cpu, welk geheugen en welke uitbreidingen praktisch haalbaar waren. De industrie leerde in dit decennium dat kloksnelheid alleen niet genoeg was: hitte, efficiëntie en geheugenarchitectuur begonnen terug te praten. Het was de periode waarin consumenten nog dachten in pure GHz, terwijl de technische realiteit al subtieler werd.

• Intel's NetBurst-periode liet zien dat hogere frequentie niet gratis kwam, zeker niet qua warmte en verbruik.
• AMD won sympathie én marktaandeel door prestaties te leveren die niet altijd netjes samenvielen met de simpelste MHz-logica.
• Chipsets bepaalden sterk of een systeem vlot voelde, stabiel bleef en toekomst had voor upgrades.
• Het platform onder je cpu was nog steeds zichtbaar genoeg om echt onderdeel van het aankoopgesprek te zijn.

Digitale cultuur in de jaren 2000 liep op harde schijven. Muziekcollecties, DivX-films, geripte cd's, foto's van digitale camera's en een groeiende bibliotheek van installers en downloads maakten opslag tot emotioneel eigendom. Winamp, iTunes, Windows Media Player, codec packs en downloadclients vormden de praktische laag van een heel decennium. De computer was niet alleen een machine, maar ook een archiefkast met een dubieuze mappenstructuur waar je intussen verrassend aan gehecht was geraakt.

• MP3 werd de sociale valuta van het decennium, terwijl DivX en XviD video draaglijk maakten voor de beschikbare bandbreedte en opslag.
• Codecpakketten waren een soort thuismedicatie voor multimedia: niet altijd zuiver, vaak effectief, soms oorzaak van nieuwe symptomen.
• Externe schijven, dvd-branders en usb-sticks werden deel van de distributieketen van persoonlijke media-archieven.
• Het gevoel van digitale overvloed begon hier echt: voor het eerst had je makkelijk meer bestanden dan je nog ordelijk kon liefhebben.

De jaren 2000 waren voor veel mensen simpelweg het tijdperk van Windows XP. De desktop werd een vertrouwde leefomgeving waarin internet, schoolwerk, muziek en games samenkwamen. Vista toonde vervolgens hoe snel publieke perceptie een besturingssysteem kan breken, terwijl Windows 7 weer vertrouwen herstelde. Parallel daaraan maakte Mac OS X Apple softwarematig veel moderner, en bleef Linux de stille ruggengraat van servers en technische hobbyisten.

• XP voelde stevig genoeg om jarenlang mee te leven, wat uitzonderlijk lang doorwerkte in de markt.
• Vista leerde de industrie dat nieuwe visuele lagen en strengere modellen niet volstaan als de dagelijkse ervaring stroef voelt.
• Windows 7 bracht weer rust, netheid en een gevoel van pragmatische correctie.
• Mac OS X en Linux bouwden intussen heel andere reputaties op: één eleganter voor consumenten, één steeds fundamenteler achter de schermen.

Pc-gaming in de jaren 2000 leefde tegelijk lokaal en online. LAN-party's, fysieke installs, mods en dedicated servers bestonden naast steeds toegankelijker online multiplayer. Grafische kaarten kregen een bijna sportieve status, maar de echte ervaring zat ook in patches, mods, ini-files, stuurprogramma's en de eeuwige vraag of je machine dat nieuwe spel nog met waardigheid kon trekken. De stap van 800x600 naar 1024x768 of 1280x1024 voelde soms als een technologische rite de passage.

• De online component groeide sterk dankzij breedband, maar lokale multiplayer en lan-cultuur bleven nog een echte sociale vorm.
• 30 fps bleef acceptabel, 60 fps werd steeds aantrekkelijker en instellingenmenu's werden kleine filosofische werken over compromis.
• Mods, custom maps en serverbrowsers gaven pc-gaming een open karakter dat veel meer aanvoelde als een ecosysteem dan als een gesloten product.
• De pc bleef de plek waar je niet alleen speelde, maar ook installeerde, tweakte, patchte en bij uitbreiding een beetje onderhandelde met je hardware.

In de jaren 2000 professionaliseerde het web in een razend tempo. PHP en MySQL werden praktisch overal zichtbaar, JavaScript kreeg via Ajax een veel actievere rol, CSS werd serieuzer als layouttaal en Flash nam een deel van de interactieve spektakelfunctie over. Tegelijk hielden Java en .NET hun sterke institutionele plek. Het resultaat was een softwarewereld waarin desktop, enterprise en web nog naast elkaar bestonden, maar waarbij de browser steeds vaker bewees dat hij meer kon zijn dan een documentviewer.

• Veel ontwikkelaars leerden het web bouwen via een mix van HTML, CSS, JavaScript, PHP en trial-and-error die soms even leerzaam als chaotisch was.
• Flash gaf de browser een tweede leven als animatie- en applicatielaag, al was dat op termijn niet houdbaar.
• Java en .NET behielden hun geloofwaardigheid voor grotere organisaties, tooling en zakelijke software.
• De webstandaarden werden belangrijker precies omdat de browser nu echte software begon te dragen.